Moduł 1: Zrozumienie potrzeb


Zrozumieć potrzeby to pierwszy z pięciu modułów opracowanych dla osób pracujących z młodzieżą, wychowawców, trenerów i liderów młodzieżowych. Moduł ten ma na celu zwiększenie umiejętności i kompetencji komunikacyjnych i organizacyjnych osób pracujących z młodzieżą, które chcą pracować z młodymi osobami z niepełnosprawnością wzrokową, słuchową lub fizyczną, aby zaangażować je w międzynarodowe wymiany młodzieży.

Międzynarodowa praca z młodzieżą stwarza doskonałą okazję do eksperymentowania i refleksji nad koncepcjami i metodami włączającymi w chronionej przestrzeni, która pozwala na popełnianie błędów i porażek, a dzięki podejściu partycypacyjnemu umożliwia wspólne procesy uczenia się wszystkich zaangażowanych stron.

Aby stworzyć atmosferę zaufania i pozytywnej dynamiki grupy podczas spotkań, osoby pracujące z młodzieżą i trenerzy muszą brać pod uwagę szeroki wachlarz potrzeb i zainteresowań uczestników mobilności podczas planowania i realizacji działań, a także muszą być gotowi do ciągłego stosowania i refleksji nad różnymi odpowiednimi podejściami metodycznymi. W grupach z udziałem osób z różnymi niepełnosprawnościami jeszcze ważniejsze i bardziej konieczne jest dostosowanie całego procesu do potrzeb zbiorowych i indywidualnych, aby zapewnić wszystkim przyjemne doświadczenia.

Moduł ten obejmuje następujące tematy:

  • Potrzeby i obawy: rola rodzin
  • Mobilność włączająca: wskazówki i przeciwwskazania
  • Udzielanie wsparcia

Do końca tego modułu nauczysz się:

  • jak nawiązać kontakt z rodzinami młodych osób z niepełnosprawnościami i wspólnie z nimi lepiej zrozumieć potrzeby ich dzieci, aby zająć się ich problemami przed, w trakcie i po mobilności;
  • praktycznych aspektów organizowania międzynarodowych mobilności sprzyjających włączeniu społecznemu;
  • jak zapewnić wsparcie młodym osobom z niepełnosprawnościami przed, w trakcie i po działaniach młodzieżowych.

1. Potrzeby i obawy: rola rodzin

Paradygmat dotyczący niepełnosprawności i rodziny ewoluuje od modelu psychoterapeutycznego (opracowanego po raz pierwszy w latach 50-tych), poprzez model edukacji rodzicielskiej (lata 70-te), do modelu jakości życia i upodmiotowienia (począwszy od lat 80-tych). Ten nowy okres charakteryzuje się zaufaniem do podstawowej idei: rodziny są w stanie poradzić sobie z niepełnosprawnością, jeśli otrzymają niezbędne wsparcie, tzn. są to tzw. wysoce odporne rodziny (Benito Lara, E., Carpio de los Pinos, C., 2017, s. 420).

Pozytywny kontakt między rodzicami a pracownikami młodzieżowymi/organizatorami mobilności może wpłynąć na postawy uczestników i ich decyzję o udziale w programach wymiany za granicą: jak możemy zapewnić, by ten kontakt został skutecznie nawiązany? Ważne jest, by zaangażować się we współpracę pomiędzy specjalistami a rodziną i osiągnąć „interakcję wzajemnego wsparcia, która koncentruje się na zaspokajaniu potrzeb osoby z niepełnosprawnością i jej rodziny, i charakteryzuje się poczuciem kompetencji, zaangażowaniem, równością, komunikacją i zaufaniem” (Summers i in., 2005, s. 49).

Ważne jest, aby zrozumieć, że w pracy z niepełnosprawną młodzieżą rodzice są największym sprzymierzeńcem, a odpowiednia komunikacja i współpraca jest ważnym czynnikiem, który może przyczynić się do tego, że ich dzieci staną się aktywnymi uczestnikami różnych programów młodzieżowych, co przyniesie korzyści zarówno niepełnosprawnej młodzieży, jak i jej rodzinom.

Należy jednak pamiętać, że aktywne zaangażowanie osób z niepełnosprawnościami jest niezbędne od samego początku, aby te osoby czuły się współodpowiedzialne za projekt mobilności. Jako osoby pracujące z młodzieżą konieczne jest nawiązanie kontaktu z młodymi osobami z niepełnosprawnościami (w przypadku, gdy nie spotkaliście ich wcześniej) i sprawić, by poczuli się mile widziani. Nigdy nie zapominaj, że naszym głównym celem jest młody uczestnik, a nie jego rodzina: wszystkie pytania, które są skierowane do niego, powinny być zadawane bezpośrednio, a nie do jego rodziny lub asystenta.

Podczas spotkań z uczestnikami i ich rodzinami zwróć uwagę na następujące kwestie:

  • Znajdź materiały, które jasno zilustrują, czym jest projekt mobilności: materiały powinny również jasno ilustrować, że młode osoby z niepełnosprawnościami mogą z łatwością uczestniczyć w projektach mobilności za granicą oraz że ich potrzeby zostaną wysłuchane i zaspokojone. Upewnij się, że znalazłeś*znalazłaś wiarygodne materiały, które są dostępne i włączające oraz zawierają informacje o wszelkiego rodzaju pomocy, jakiej może potrzebować uczestnik (pomoc w podróży, tłumacz, dostępne przestrzenie, itp.)
  • Podkreśl znaczenie aktywnego uczestnictwa dla ogólnego sukcesu doświadczenia mobilności za granicą: upewnij się, że uczestnicy rozumieją, że projekt nie byłby taki sam bez nich i jak może przyczynić się do poprawy ich umiejętności osobistych, a nawet zawodowych (język, komunikacja, praca w zespole). Przygotuj się na podzielenie się kontaktami do innych młodych osób z niepełnosprawnościami, (które wyraziły na to zgodę), które uczestniczyły już w mobilności za granicą, aby mogły podzielić się swoimi doświadczeniami, w tym ograniczeniami, jakie napotkały; może to być motywujące i zachęcające dla potencjalnych uczestników. Oczywiście zapytaj ich, jakie są ich potrzeby i jak możesz ułatwić im udział w wymianie młodzieży: nigdy nie zakładaj, jakie mogą być czyjeś potrzeby. Należy być przygotowanym na to, że te potrzeby mogą różnić się od tych zgłaszanych przez ich rodziny i postaraj się upewnić, że zostaną one zaspokojone przed, w trakcie i po mobilności zagranicznej.
  • Należy wyjaśnić, że udział nie kończy się na doświadczeniu mobilności: powinni szukać sposobów na bycie aktywnym w swojej społeczności, aby zainspirować innych do przyłączenia się do projektów mobilności. Na przykład, można przygotować listę możliwości wolontariatu w miastach uczestników, zgodnie z ich głównym obszarem zainteresowań – czy to integracja, aktywizm środowiskowy, równość płci, itp.

Nie ma „receptury”, która w magiczny sposób działa w każdych okolicznościach:, dlatego konieczne jest kreatywne myślenie, zrozumienie potrzeb i możliwości każdego uczestnika, a także ocena rozwiązań znalezionych w podobnych przypadkach, aby zrozumieć, co działa, a co nie. Oto kilka sugestii, w jaki sposób zaangażować rodziny we wszystkie etapy procesu mobilności młodzieży (10 Strategies for Schools to Improve Parent Engagement, 2019, adaptacja materiału):

  • 1) Personalizacja: aspekt personalizacji nie powinien dotyczyć tylko uczestników mobilności, ale także ich rodziców. Należy starać się zrozumieć preferowane przez nich środki komunikacji (osobiście, telefonicznie, wideokonferencja, itp.), ton i rodzaj informacji, który lepiej odpowiada ich potrzebom. Na przykład, jeżeli rodzic nie jest zainteresowany pomocą w podróży, ponieważ wie jak ona działa, należy unikać nadmiernego dzielenia się informacjami na temat tego aspektu wymiany.
  • 2) Nadaj ton: podziel się z rodzinami pewnymi informacjami o sobie, aby rodzice wiedzieli, czego mogą się spodziewać i byli zachęceni do zrobienia tego samego: w ten sposób rozpoczniesz budowanie relacji opartej na zaufaniu i będziesz ją podtrzymywać podczas etapów przygotowania, wdrożenia i samej mobilności.
  • 3) Podziel się odpowiedzialnością: wyjaśnij, że jesteś w 100% zobowiązany*zobowiązana do udziału w działaniach komunikacyjnych, ale musi to być obopólne zobowiązanie.
  • 4) Zaproszenie rodziców, jako partnerów: należy zaprosić rodziców do podzielenia się informacjami o mocnych i słabych stronach ich dzieci, o tym, jaki system wsparcia mają w domu, jakiej pomocy potrzebują i czy coś, co dzieje się w ich życiu osobistym, może mieć wpływ na ich zachowanie w grupie. Tego rodzaju informacje mogą mieć zasadnicze znaczenie dla przygotowania osób pracujących z młodzieżą do zaspokajania potrzeb uczestników.
  • 5) Dziel się tym, co pozytywne: ważne jest, aby znaleźć sytuacje do przekazywania dobrych wiadomości. Staraj się nie dzielić tylko aktualnościami dotyczącymi technicznych aspektów mobilności, ale także osiągnięciami w zakresie dostępności i włączenia w zaplanowane działania, dostarczonymi materiałami oraz ulepszeniami i osobistymi celami osiągniętymi przez uczestników na każdym etapie mobilności.

Źródło grafiki

2. Mobilność włączająca: wskazówki i przeciwwskazania

Jak wyjaśniono w pierwszym podrozdziale, zanim zacznie się myśleć o środowisku fizycznym i edukacyjnym, w którym odbędzie się mobilność, osoby pracujące z młodzieżą powinny nawiązać kontakt z potencjalnymi uczestnikami, aby ocenić i wyjaśnić ich indywidualne potrzeby. Po zebraniu informacji można zacząć myśleć o dostosowaniu tego, czego nauczyliśmy się na etapie przygotowawczym i jak to wdrożyć, aby spełnić potrzeby i oczekiwania młodych osób z niepełnosprawnościami. Ale jak można poprawić dostępność doświadczeń edukacyjnych? Istnieje wiele sposobów na poprawę dostępności. Niektóre z nich, takie jak poprawa fizycznego dostępu do budynków lub tworzenie dokumentów w alfabecie Braille’a, są bardziej oczywiste, podczas gdy inne – takie jak stworzenie odpowiedniej atmosfery i kultury uczenia się lub pracy – są mniej oczywiste (Access for all, 2000).

Osoba pracująca z młodzieżą powinna koniecznie podjąć następujące kroki, aby zapewnić jak najszerszy dostęp do wszystkich działań w ramach wymiany/mobilności młodzieży:

  1. Przeprowadź rozpoznanie: upewnij się, że zrobiłeś*zrobiłaś wszystko, co w Twojej mocy, jeśli chodzi o powtarzalność. Projektowanie mobilności integracyjnej może wydawać się trudne, ale kiedy już zaczniesz planować, łatwiej będzie dostrzec bariery uczestnictwa i wyeliminować je z przyszłych mobilności. Na początek skorzystaj z formularza rejestracyjnego, który zawiera pytania o konkretny rodzaj (rodzaje) potrzebnej pomocy, preferencje żywieniowe, ograniczenia dietetyczne.
  2. Upewnij się, że masz dostępne materiały i zajęcia, które mogą zaangażować każdego uczestnika: ważne jest, aby starać się być jak najbardziej włączającym, jeśli chodzi zarówno o materiały i zajęcia. Na podstawie badań przeprowadzonych na etapie przygotowawczym można zmienić i dostosować zasady, instrukcje, metody komunikacji, aby każdy czuł się swobodnie w stworzonym przez siebie środowisku uczenia się. Pamiętaj, że program Erasmus+ pokrywa 100% wszelkich dodatkowych środków finansowych na specjalne potrzeby (tłumacze, asystenci, druk w alfabecie Braille’a, itp.).
  3. Zachowaj otwartość umysłu: nawet, jeśli wszystko zostało wcześniej zaplanowane i wydaje Ci się, że zaspokoiłeś*zaspokoiłaś wszystkie potrzeby uczestników, zachowaj otwartość umysłu i gotowość do dostosowania planów i działań do nieoczekiwanych potrzeb, które mogą pojawić się w trakcie mobilności.

I pamiętaj: nie bądź zbyt krytyczny*krytyczna wobec siebie! Nie ma w 100% dostępnych przestrzeni i działań! Włączaj innych do poszukiwania kreatywnych rozwiązań dla udanej i włączającej mobilności.

Źródło grafiki

3. Udzielanie wsparcia

Jeszcze kilka lat temu niepełnosprawność była definiowana przez tzw. medyczny model niepełnosprawności (The social and medical model of disability, 2020), który przedstawiał niepełnosprawność, jako „problem”, który należy do osoby niepełnosprawnej i który nie dotyczy nikogo poza nią. Na przykład, jeśli student korzystający z wózka inwalidzkiego nie może dostać się do budynku ze względu na schody, model medyczny sugerowałby, że jest to spowodowane wózkiem, a nie schodami.

W ostatnich latach w polityce odchodzi się od medycznego modelu niepełnosprawności na rzecz praw człowieka i społecznego modelu niepełnosprawności. Społeczny model niepełnosprawności zakłada, że tym, co czyni kogoś osobom z niepełnosprawnością, nie jest stan zdrowia, ale postawy i struktury społeczne. Uważa się, że jest to „podejście do niepełnosprawności oparte na prawach obywatelskich”, ponieważ uznaje, że niepełnosprawność jest naturalną częścią ludzkiej różnorodności, którą należy szanować i wspierać, że osoby z niepełnosprawnościami mają takie same prawa jak wszyscy inni członkowie społeczeństwa i że upośledzenia nie mogą być wykorzystywane, jako wymówka do odmawiania lub ograniczania czyichkolwiek praw. Tak, więc, jeśli student poruszający się na wózku inwalidzkim nie może dostać się do budynku z powodu kilku stopni, problem stanowią stopnie, a nie wózek inwalidzki.

Należy jednak pamiętać, że nigdy nie należy zakładać, jakiego rodzaju wsparcia lub pomocy może potrzebować osoba z niepełnosprawnością; zawsze należy zapytać, w jaki sposób można jej pomóc. Pamiętaj, że każdy jest inny, a osoby z tym samym rodzajem niepełnosprawności mogą potrzebować różnych rodzajów pomocy – nie zgaduj tego, a pytaj!

Niezależność jest kluczową umiejętnością dla osób z niepełnosprawnościami, więc kiedy podkreślają, że nie potrzebują pomocy, naprawdę mają to na myśli.

Źródło grafiki

Ćwiczenie 1.1.

Tytuł modułu Moduł 1: Zrozumienie potrzeb
Tytuł ćwiczenia Udostępnianie materiałów informacyjnych
Kod ćwiczeni A1.1
Czas trwania ćwiczenia (w godzinach) 3 do 5 godzin (w zależności od ilości materiału, który chcesz zaadaptować
Rodzaj zasobu Arkusz ćwiczeń
Cel ćwiczenia Udostępniając materiały informacyjne swojej organizacji, możesz poprawić jej widoczność i przyciągnąć nowych członków. Dzięki temu, że informacje będą dla nich bardziej dostępne, wesprzesz integrację młodych osób z niepełnosprawnościami.
Materiały potrzebne do wykonania ćwiczenia Laptop, drukarka
Instrukcje krok po kroku

Można dostosować treści z wcześniejszych prezentacji/broszur, które zostały stworzone na temat wymian młodzieży i/lub programu Erasmus+, udostępniając je zgodnie z wytycznymi dotyczącymi dostępności dla uczestników niedowidzących i dyslektycznych. Podobne zmiany należy wprowadzić na stronie internetowej Twojej organizacji.

Poniższy podział niezbędnych działań może pomóc Ci w tym procesie:

Krok 1: Zdecyduj się na materiał, który uznasz za niezbędny do adaptacji;

Krok 2: Poszukaj odpowiednich interwencji w celu dostosowania materiału;

Krok 3: Zadbaj o adaptację i udostępnienie materiału dla grup docelowych, do których chcesz się zwrócić;

Krok 4: Jeśli masz taką możliwość – zawsze warto sprawdzić rzeczywistą dostępność materiałów w grupie docelowej (grupach docelowych);

Krok 5: Opublikuj lub wydrukuj dostosowaną wersję prezentacji, broszur lub programów.

Przykłady wytycznych dotyczących dostępności można znaleźć w Praktycznym przewodniku DARE dotyczącym inkluzji społecznej (rozdział 5).

Ćwiczenie 1.2.

Tytuł modułu Moduł 1: Zrozumienie potrzeb
Tytuł ćwiczenia Lista kontrolna dostępności
Kod ćwiczenia A1.2
Czas trwania ćwiczenia (w godzinach) 2 godziny
Rodzaj zasobu Arkusz ćwiczeń
Cel ćwiczenia Sprawdzenie, czy miejsce wybrane na wymianę młodzieży lub zajęcia młodzieżowe jest dostępne dla uczestników z niepełnosprawnościami.
Materiały potrzebne do wykonania ćwiczenia Laptop, drukarka
Instrukcje krok po kroku

Krok 1: Zbadanie potrzeb młodych uczestników poprzez rozmowę z nimi lub rozdanie kwestionariusza z zapytaniem o wszelkie potrzeby, które należałoby uwzględnić podczas wymiany młodzieży lub podobnych działań młodzieżowych;

Krok 2: Korzystając np. z arkusza Excel, możesz teraz rozpocząć tworzenie listy kontrolnej dostępności wybranego obiektu. Przykład typowych wymagań dotyczących dostępności można znaleźć w Internecie (dodatkowe informacje dostępne w języku angielskim);

Krok 3: Wypisz wymagania w pierwszej kolumnie arkusza Excel i pamiętaj, aby zostawić trochę miejsca na notatki (na przykład, w przypadku, gdy konieczna jest jakaś zmiana);

Krok 4: Należy śledzić rozwój sytuacji (np. znalezione rozwiązania, potrzeby, które należy jeszcze uwzględnić, rozwiązania alternatywne, itp.)

Zasób 1.1

Tytuł modułu: Moduł 1: Zrozumienie potrzeb
Tytuł zasobu: Komunikacja z osobami głuchoniewidomymi
Kod zasobu: R1.1
Wprowadzenie do zasobu: Fascynujący film, który bada metody komunikacji z osobami zarówno głuchymi, jak i niewidomymi.
Co zyskasz dzięki korzystaniu z tego zasobu? Nawet, jeśli ten materiał jest przestarzały, pokazuje, że innowacje odgrywają ogromną rolę w rozwoju metod komunikacji integracyjnej. Mamy nadzieję, że ten film zainspiruje do szukania nowych, dostępnych sposobów komunikacji z niepełnosprawną młodzieżą.
Link do zasobu:

Komunikacja z osobami głuchoniewidomymi

Materiał dostępny w języku angielskim

Zasób 1.2

Tytuł modułu: Moduł 1: Zrozumienie potrzeb
Tytuł zasobu: Jak porozumiewać się z osobą niesłyszącą? – 14 Prostych i praktycznych wskazówek, jak pokonać bariery komunikacyjne
Kod zasobu: R1.2
Wprowadzenie do zasobu: Zbiór podstawowych i łatwych do zastosowania wskazówek, jak kontaktować się z osobą niesłyszącą. Materiał zawiera filmy (w tym jeden o czytaniu z ruchu warg) oraz ciekawe artykuły na ten temat.
Co zyskasz dzięki korzystaniu z tego zasobu? Dowiesz się, jak komunikować się z osobami niesłyszącymi w sposób integracyjny.
Link do zasobu:

Jak porozumiewać się z osobą niesłyszącą?

Materiał dostępny w języku angielskim

Zasób 1.3

Tytuł modułu: Moduł 1: Zrozumienie potrzeb
Tytuł zasobu: EBU Clear Print Guidelines – wytyczne w zakresie druku
Kod zasobu: R1.3
Wprowadzenie do zasobu: Materiał zawiera podstawowe zasady wraz z przykładami dobrych praktyk, które można łatwo zastosować we wszystkich działaniach związanych z komunikacją drukowaną i elektroniczną, aby uczynić je dostępnymi dla osób niedowidzących.
Co zyskasz dzięki korzystaniu z tego zasobu? Wdrażając zasady projektowanie dla wszystkich (zwanego również Universal Design), Ty również możesz wnieść istotny wkład w tworzenie bardziej dostępnego i integracyjnego społeczeństwa.
Link do zasobu:

Wytyczne w zakresie druku EBU CLEAR PRINT

Materiał dostępny w języku angielskim

Zasób 1.4

Tytuł modułu: Moduł 1: Zrozumienie potrzeb
Tytuł zasobu: Szkockie centrum komunikacji integracyjnej
Kod zasobu: R1.4
Wprowadzenie do zasobu: Ten zasób jest pełen pomocnych materiałów przygotowanych przez osoby, organizacje i grupy z całej Szkocji na temat dostępności i komunikacji włączającej.
Co zyskasz dzięki korzystaniu z tego zasobu? Zasób zawiera materiały dotyczące wielu tematów związanych z dostępnością i włączeniem (w tym cały dział poświęcony dostępności budynków), aby można było wdrożyć to rozwiązania w życie.
Link do zasobu:

Szkockie centrum komunikacji integracyjnej

Informacje dostępne są w języku angielskim

Zasób 1.5

Tytuł modułu: Moduł 1: Zrozumienie potrzeb
Tytuł zasobu: Krajowe wymagania i normy w zakresie dostępności produktów i usług na jednolitym rynku europejskim: przegląd i przykłady
Kod zasobu: R1.5
Wprowadzenie do zasobu: W sprawozdaniu podkreślono różnice w wymaganiach dotyczących dostępności w krajach europejskich.
Co zyskasz dzięki korzystaniu z tego zasobu? Warto poznać wymagania dotyczące dostępności w innych krajach, aby właściwie przygotować projekt wymiany młodzieży i odpowiedzieć na potrzeby i obawy młodych osób z niepełnosprawnościami i ich rodzin.
Link do zasobu:

Krajowe wymagania i normy w zakresie dostępności produktów i usług na jednolitym rynku europejskim

Informacje dostępne są w języku angielskim

Aby poznać definicje niektórych pojęć, z którymi możesz nie być zaznajomiony, przeczytaj Praktyczny przewodnik DARE dotyczący inkluzji społecznej, pierwszy rezultat opracowany przez partnerów projektu DARE.

Większość poniższych materiałów jest dostępna w języku angielskim.

Bibliografia

Benito Lara,. E., Carpio de los Pinos, C. (2017). Families with a disabled member: impact and family education 2017 [online] Dostęp 17 grudnia 2020 r.

Summers, J.A., Hoffman, L., Marquis, J., Turnbull, A., Poston, D., & Nelson, L.L. (2005). Measuring the quality of family-partnerships in special education services. Exceptional Children.

Wolley, R. ed. (2018). Understanding Inclusion. Core Concepts, Policy and Practice. Routledge, London.

MappED! (2018). Inclusive Mobility Alliance. Recommendations on making the Erasmus Programme 2021-2027 more inclusive [online] Dostęp 24 czerwca 2020 r.

Save the Children (2000). Access for all. Helping to Make Participatory Process Accessible for Everyone.  [online] Dostęp 12 lipca 2020 r.

Indeks cytowań

Gettingsmart.com (2019), 10 Strategies for Schools to Improve Parent Engagement [online] Dostęp 17 grudnia 2020 r.

VirtualLab School (2017), Promoting Family Engagement: Communicating With Families [online] Dostęp 16 czerwca 2020 r.

European Agency for Special Needs and Inclusive Education (2020), [online] Dostęp 2 marca 2020 r.

University of Leicester – le.ac.uk (2020).The social and medical model of disability [online] Dostęp 17 grudnia 2020 r.

Przewiń do góry